Giá vàng một lần nữa khiến nhiều người phải ngỡ ngàng khi lập kỷ lục mới với gần 24 triệu đồng/lượng trong ngày 14-10. Tại sao giá vàng lại được đẩy cao quá hớp như vậy? 14-10 là ngày của kỷ lục khi giá vàng bước dần đến mức 24 triệu đồng/lượng, cuối ngày đạt 23,86 triệu đồng/lượng.

Còn chứng khoán vượt 600 điểm tại sàn TP.HCM và 200 điểm tại sàn Hà Nội. Đây là những kỷ lục kể từ sau khủng hoảng tài chính thế giới và suy giảm kinh tế ở trong nước.

So với đầu năm giá vàng đã tăng hơn 30% (khi đó là 18 triệu đồng/lượng), còn chứng khoán tăng hơn 150% (đáy của VN-Index là 235,5 điểm).

Cú đẩy quá hớp của giá vàng đã khiến một số ít người nao núng. Trong ngày 14-10 sức mua vàng tăng nhẹ đã giúp lượng vàng gửi tại ngân hàng nhích lên. Nhưng theo một lãnh đạo ngân hàng, thị trường vàng vẫn im ắng vì giá quá cao. Người bán vàng không nhiều vì phần lớn đã bán khi giá 22 triệu đồng/lượng. Người còn vàng thì “thủy chung”, bất kể giá vàng bao nhiêu. Các giao dịch vàng chủ yếu vẫn là những người mua/bán để hưởng chênh lệch.

Các công ty vàng nói giá vàng tăng do nguồn cung vàng hạn chế vì từ lâu không nhập vàng. Còn các ngân hàng cho biết lượng vàng họ có trong tay vẫn dồi dào nhưng người vay không còn mạnh tay vay nhiều để lướt sóng như trước.

Khi giá vàng tăng cao cũng là lúc mọi người cân đong giữa giá trong nước với thế giới. Một lãnh đạo công ty vàng nói rằng giá vàng trong nước cao hơn giá thế giới cũng đúng mà nói không cao hơn cũng chẳng sai. Lý do là có chênh nhau về tỉ giá VND/USD để quy đổi từ USD/ounce ra đơn vị đồng/lượng. Trong ngày 14-10, giá vàng thế giới bình quân là 1.065 USD/ounce. Theo tỉ giá VND/USD do ngân hàng niêm yết là 17.852 đồng/USD, tính ra giá vàng trong nước chỉ trên 23 triệu đồng/lượng trong khi giá đang bán tại thị trường là 23,8 triệu đồng/lượng.

Thế nhưng nếu theo tỉ giá tại thị trường tự do cao hơn giá do ngân hàng niêm yết 400-450 đồng/USD thì giá vàng trong nước ngang hoặc chỉ cao hơn chút ít so với giá thế giới. Theo các công ty vàng, đó cũng là lý do khiến hoạt động xuất khẩu vàng bị ngưng trệ bên cạnh nguyên nhân không còn nhiều vàng để xuất khẩu.

Một lãnh đạo ngân hàng cổ phần nói rằng tính theo tỉ giá của thị trường tự do cũng chẳng sai vì thực tế từ lâu không cho nhập vàng, ngân hàng cũng chẳng bán USD cho doanh nghiệp nhập vàng.

Giá vàng thế giới tăng vọt được giới phân tích cho là do USD yếu. Giá USD trên thị trường thế giới đang ở mức thấp nhất kể từ 14 tháng qua. Nếu USD tiếp tục yếu đi thì giới đầu cơ có lắm tiền sẽ lại bỏ USD chuyển sang mua các loại hàng hóa, trong đó có vàng.

Có nhiều lý do khiến USD yếu đi khi người Mỹ có những toan tính để vực dậy nền kinh tế của mình. Trong khi một số nước đang cân nhắc phải tăng lãi suất cơ bản, thậm chí Úc là quốc gia đầu tiên trên thế giới đã tăng lãi suất trở lại thì Cục Dự trữ liên bang Mỹ vẫn phát đi tín hiệu duy trì mức lãi suất cơ bản USD ở mức thấp kỷ lục là 0-0,25%. Điều này được thị trường nhận định là Mỹ chưa sẵn lòng thắt chặt tiền tệ sau khi đã nới lỏng kèm theo những chương trình khổng lồ cứu trợ ngành tài chính, cũng có nghĩa lạm phát đang ở phía trước.

Các quan chức của Cục Dự trữ liên bang Mỹ ngỏ ý sẽ thắt chặt tiền tệ nếu lạm phát trở lại. Họ cũng nói rằng lúc này lạm phát chưa có gì đáng lo. Thế nhưng thị trường cứ làm theo cách khác đó là bỏ USD để chuyển sang hàng hóa và các đồng tiền khác.

Theo bản tin của công ty vàng bạc đá quý Ngân hàng Sài Gòn Thương tín (SBJ), giá vàng thế giới có lúc đạt 1.070 USD/ounce và có thể nhắm đến 1.100 USD/ounce khi chỉ số lòng tin vào USD tiếp tục giảm thêm.

Một tính toán khác nữa của người Mỹ là USD yếu cũng sẽ giúp hàng hóa xuất khẩu của Mỹ có lợi thế hơn. Ngược lại hàng hóa của các nước vào Mỹ sẽ đắt đỏ hơn. Một mũi tên nhiều mục đích. Vì thế lúc này ngân hàng trung ương của một số nước, đặc biệt là châu Á và châu Âu, đang lo sốt vó vì USD yếu. Thậm chí đã có ngân hàng trung ương lẳng lặng mua USD để vực dậy giá của đồng tiền này. Bởi vì khi USD mất giá, đồng tiền của quốc gia đó lên giá, sau một chu kỳ sản xuất, nhà xuất khẩu tại quốc gia đó thu về USD bán lại để chuyển sang đồng bản tệ sẽ có ít tiền hơn.

Nhưng USD yếu chỉ là cái cớ, nguyên nhân chính vẫn là do hoạt động đầu cơ quá mức trên thị trường vàng thế giới. Các sàn vàng đang được mở ra ồ ạt tại VN, hàng ngàn người tham gia với doanh số mua bán có sàn lên đến vài trăm triệu USD/ngày cũng góp phần vào hoạt động đầu cơ này.

Ở đây người ta không mua vàng để phòng ngừa lạm phát mà là bán để kiếm lời. Vì vậy theo các chuyên gia, việc mua vàng để cất giữ lúc này là cực kỳ rủi ro vì giới đầu cơ khi đã đạt được mức lời kỳ vọng có thể ồ ạt bán vàng nhằm thanh lý các khoản vay vàng để bán trước đó, đẩy giá vàng giảm sâu. Thực tế, ngay giới kinh doanh trên sàn vàng cũng có xu hướng đứng ngoài thị trường hơn là tham gia mua/bán.